Dalam catatan blog ini, kami meneroka takrif sains dan mempertimbangkan sama ada kebolehpercayaan harus menjadi satu-satunya kriteria untuk membezakan sains daripada bukan sains.
Apakah itu sains? Ahli falsafah sains dan saintis telah lama bergelut untuk menentukan disiplin yang mereka pelajari. Mentakrifkan sains adalah lebih daripada sekadar menerangkan konsepnya; ia mengenai mewujudkan kriteria yang membezakan sains daripada bukan sains. Dalam proses ini, kita secara semula jadi memahami sifat sains. Intipati sains ialah sistem pengetahuan berdasarkan fakta objektif dan pengalaman. Tetapi bagaimana kita boleh menentukan dengan tepat sifat sains? Dalam falsafah sains, kriteria yang membezakan sains daripada bukan sains memainkan peranan penting dalam mendefinisikan sains. Perbincangan ini dipanggil "masalah pembahagian," dan pertama kali dibangkitkan oleh ahli positivis dan ahli falsafah Jerman pada abad ke-19. Pada abad ke-20, perdebatan antara realis logik dan Karl Popper membawa isu ini ke hadapan.
Dalam artikel ini, kami akan mengkaji secara ringkas kedudukan para realis logik, dan kemudian melihat bagaimana Karl Popper menyangkal kedudukan mereka dan membina logik anti-buktinya sendiri. Kami juga akan membincangkan batasan anti-bukti ini. Dalam proses itu, kita akan melangkaui persoalan apa itu sains dan apa yang bukan, dan mencapai pemahaman yang lebih mendalam tentang apa itu sains.
Positivisme logik adalah gerakan falsafah yang muncul pada awal abad ke-20, apabila ahli falsafah kagum dengan lompatan ke hadapan dalam sains semula jadi berusaha untuk memasukkannya ke dalam falsafah. Hujah utama mereka ialah agar proposisi mempunyai makna, ia mesti boleh disahkan melalui eksperimen. Prinsip pengesahan ini bergema kuat dalam kalangan falsafah pada masa itu, dan soalan dan hujah metafizik dianggap tidak bermakna kerana ia tidak boleh disahkan. Akibatnya, falsafah berusaha untuk mengubah dirinya menjadi sistem cadangan yang bermakna yang boleh disahkan melalui eksperimen. Dengan berbuat demikian, sempadan antara sains dan bukan sains telah dijelaskan, dan pemahaman baru tentang sifat kebenaran saintifik menjadi mungkin. Walau bagaimanapun, kerana positivisme logik bergantung pada metodologi induktif, ia akhirnya dicabar oleh antipositivisme Karl Popper.
Pencanggahan Karl Popper membantu menyusun semula teras metodologi saintifik. Popper berhujah bahawa sains tidak seharusnya bergantung pada logik induktif. Penaakulan induktif ialah proses mendapatkan hukum umum daripada banyak contoh empirikal, tetapi terdapat had logik untuk proses ini. Popper merujuk ini sebagai "masalah induksi," menekankan bahawa dakwaan bahawa teori saintifik adalah benar tidak boleh dibenarkan sepenuhnya oleh contoh empirikal. Sebagai contoh, fakta bahawa kita memerhati matahari terbit setiap hari tidak menjamin bahawa ia akan terbit esok. Masalah ini juga tidak diselesaikan dengan konsep kebarangkalian yang diperkenalkan oleh realis logik. Pada akhirnya, Popper mendapati intipati kebenaran saintifik dalam kebolehpercayaannya: untuk teori yang dipanggil saintifik, ia mesti mempunyai potensi untuk disangkal.
Logik penolakan ini memberikan Popper kriteria untuk membezakan sains daripada bukan sains, tetapi pendekatannya mempunyai hadnya. Popper mengembangkan pandangan falsafahnya semasa belajar matematik di Austria dan berinteraksi dengan minda fizik yang hebat. Khususnya, dia kagum dengan teori relativiti am Einstein, yang digunakannya untuk menjelaskan sempadan antara sains dan bukan sains. Dia melihat teori Einstein sebagai contoh sains yang benar kerana ia sangat spesifik dan tidak dapat dipertikaikan. Sebaliknya, Popper mengkritik psikoanalisis Freud dan teori sejarah Marxis, dengan alasan bahawa ia adalah pseudosains yang tidak dapat disangkal.
Walau bagaimanapun, pendekatan Popper berkemungkinan subjektif. Sebagai seorang lelaki muda, dia terpesona dengan teori Freud dan Marx, tetapi bukannya mendapat penerimaan di kalangan pengikut mereka, dia mengalami tentangan. Pengalaman ini meninggalkan parut pada Popper, dan dia kemudian menjadi lebih kritis terhadap teori-teori ini. Berdasarkan pengalaman peribadi ini, Popper menggunakan prinsip kebolehpercayaan terlalu ketat, menolak kemungkinan bahawa teori Freud dan Marx boleh menjadi saintifik.
Walau bagaimanapun, teori yang dianggap tidak dapat dibuktikan boleh diberi status saintifik pada zaman moden melalui tafsiran baru. Sebagai contoh, warisan kritis Lacan terhadap teori Freud, atau tafsiran semula Marxisme oleh Althusser, membuka kemungkinan tafsiran saintifik tentang teori yang Popper anggap tidak saintifik berdasarkan kriteria keabsahan. Lacan menafsirkan semula teori-teori Freud sebagai struktur yang boleh disangkal, dan penekanan Althusser pada keilmuan Marxisme memberi sinar baru kepada mereka.
Kesimpulannya, sains tidak terhad kepada sains semula jadi, tetapi merupakan metodologi universal yang boleh digunakan untuk teori humanistik juga. Walaupun jelas bahawa kriteria kebolehpercayaan adalah faktor penting dalam membezakan sains daripada bukan sains, skop sains boleh berbeza-beza bergantung pada cara kriteria ini digunakan. Oleh itu, apabila membincangkan definisi sains, kita tidak seharusnya hanya bergantung pada kebolehpercayaan, tetapi juga mempertimbangkan pelbagai kemungkinan dan potensi sesuatu teori. Ini akan membolehkan sains memecahkan sempadan dengan disiplin lain dan membuka jalan kepada pelbagai inkuiri akademik yang lebih luas.
