Dalam catatan blog ini, kami akan menerangkan secara ringkas konsep hak publisiti dan isu-isu yang mengelilinginya, termasuk sejauh mana penggunaan nama dan rupa selebriti dibenarkan.
Sempadan antara hak publisiti dan hak personaliti
Hak keperibadian adalah hak yang diiktiraf untuk tujuan menghormati kewujudan peribadi manusia, dan ia mempunyai ciri-ciri unik yang tidak dapat dipisahkan daripada pemegang hak. Contoh tipikal hak keperibadian termasuk hak untuk menamakan, hak untuk potret, dan hak untuk reputasi, yang merujuk kepada hak individu untuk dilindungi daripada pelanggaran nama, wajah dan reputasi sosial mereka yang tidak dibenarkan oleh orang lain.
Khususnya, kerana sifat istimewa selebriti, yang menjadi subjek kepentingan umum yang tinggi, nama dan potret mereka sering digunakan dalam laporan media dan untuk tujuan peribadi. Walau bagaimanapun, penggunaan sedemikian dengan mudah boleh membawa kepada pelanggaran hak keperibadian, yang sering menimbulkan isu undang-undang.
Walau bagaimanapun, ini tidak bermakna bahawa hak keperibadian mengambil keutamaan mutlak dalam semua kes. Nilai-nilai perlembagaan seperti kebebasan bersuara dan hak untuk mengetahui juga mesti dihormati, dan oleh itu, penggunaan pada tahap tertentu mesti diterima secara sosial. Sebagai contoh, apabila nama atau potret selebriti digunakan dalam konteks laporan media untuk kepentingan umum, ini dianggap sebagai nilai kepentingan awam yang lebih diutamakan daripada hak keperibadian.
Walau bagaimanapun, tidak seperti ini, menggunakan nama atau imej selebriti untuk mengiklankan produk atau memasukkan imej yang mengingatkan orang itu ke dalam produk untuk mempromosikan jualan adalah berbeza daripada penggunaan peribadi atau pelaporan. Ini kerana perbuatan sebegitu bukan semata-mata untuk tujuan penyampaian maklumat, tetapi jelas berniat untuk mendapatkan faedah ekonomi secara langsung melalui imej atau perlambangan selebriti berkenaan.
Apabila nama atau potret selebriti, atau elemen lain yang melambangkan orang itu, digunakan dalam produk atau perkhidmatan, ini melangkaui "penggunaan" semata-mata dan berfungsi sebagai alat pemasaran yang berkesan mendorong pengguna untuk membeli. Keuntungan yang dijana oleh penggunaan komersil unsur-unsur yang melambangkan identiti orang lain adalah berdasarkan usaha dan reputasi selebriti tersebut, dan oleh itu, penggunaan tanpa kebenaran unsur-unsur tersebut boleh dianggap bukan sahaja sebagai pelanggaran hak keperibadian tetapi juga pelanggaran hak harta benda.
Hak publisiti berpunca daripada konsep ini. Hak publisiti ialah hak untuk melindungi nilai harta sesuatu nama atau potret dan bukannya nama atau potret itu sendiri. Dalam erti kata lain, ia menjamin bahawa individu boleh mengawal penggunaan komersial nama atau potret mereka dan memperoleh faedah ekonomi daripada mereka. Dalam hal ini, hak publisiti jelas dibezakan daripada hak keperibadian.
Hak publisiti, pengenalannya dan kontroversi dalam masyarakat Korea
Di Korea, sejak konsep hak publisiti diperkenalkan dari Amerika Syarikat pada 1980-an, terdapat pelbagai kertas akademik dan perbincangan undang-undang. Di Amerika Syarikat, hak publisiti sudah diiktiraf sebagai sejenis hak harta, dan penggunaan komersil nama atau imej selebriti tanpa kebenaran mereka tertakluk kepada liabiliti undang-undang.
Di Korea, terdapat preseden mahkamah yang secara beransur-ansur muncul yang mengiktiraf keperluan dan kesahihan hak publisiti, tetapi masih tiada peruntukan undang-undang yang menetapkan secara jelas perkara ini. Memandangkan Korea adalah sebuah negara yang mempunyai sistem perundangan yang dikodkan, ketiadaan asas undang-undang yang jelas bertindak sebagai kekangan tertentu terhadap pengiktirafan hak publisiti.
Mereka yang memihak untuk mengiktiraf hak publisiti berpendapat bahawa, berdasarkan teori hak milik semula jadi, manusia sememangnya mempunyai hak untuk menggunakan nama dan imej mereka secara komersial. Walaupun undang-undang tidak menetapkan ini secara eksplisit, hak itu sendiri harus diiktiraf sebagai pampasan untuk usaha manusia dan ekspresi diri.
Di samping itu, penyokong percaya bahawa hak publisiti akan membolehkan orang ramai mengurus imej mereka dengan lebih bertanggungjawab dan, tambahan pula, menggalakkan penciptaan imej positif dalam masyarakat. Proses ini akhirnya boleh menyumbang kepada nilai budaya dan pembangunan industri masyarakat secara keseluruhan.
Sebaliknya, terdapat juga pandangan bahawa pengiktirafan hak publisiti memberi kesan positif kepada pengguna. Apabila nama atau wajah seseorang selebriti digunakan secara komersil, pengguna mungkin tersalah anggap ia sebagai cadangan atau sokongan oleh orang itu. Dengan menghalang kekeliruan sedemikian di kalangan pengguna terlebih dahulu, hak publisiti boleh menyumbang kepada memastikan kebolehpercayaan dan ketelusan pasaran.
Hujah terhadap hak publisiti dan batasannya
Namun begitu, masih terdapat pandangan yang mengekalkan pendirian negatif terhadap pengiktirafan hak publisiti. Hujah balas wakil ialah hak publisiti terhad kepada "selebriti". Dalam erti kata lain, hakikat bahawa hak ini diberikan hanya kepada individu tertentu yang telah mendapat kemasyhuran sosial menimbulkan isu keadilan.
Ada yang berpendapat bahawa hak publisiti memberikan perlindungan yang berlebihan kepada individu yang menjadi terkenal secara kebetulan.
Khususnya, dengan penyebaran Internet dan media sosial, orang biasa kini boleh mendapat kemasyhuran sementara disebabkan peristiwa tertentu, dan pada masa sedemikian, piawaian yang jelas untuk skop dan subjek hak publisiti mungkin menjadi lebih samar-samar.
Tambahan pula, pihak lawan percaya bahawa walaupun tanpa hak publisiti, hak personaliti sedia ada, seperti hak potret dan hak nama, memberikan perlindungan yang mencukupi. Oleh itu, mereka berhujah bahawa tidak perlu memperkenalkan hak baharu dan konflik boleh diselesaikan melalui tafsiran dan aplikasi dalam sistem perundangan sedia ada.
Tambahan pula, penyalahgunaan hak publisiti mungkin melanggar kebebasan bersuara. Dalam masyarakat demokratik, hakikat bahawa komen atau ungkapan satira tentang tokoh awam boleh dianggap sebagai penggunaan komersial dan dengan itu menyekat kebebasan bersuara adalah isu yang tidak boleh dipandang ringan.
Kesimpulan: Masa Depan Hak Publisiti dan Keperluan untuk Perundangan
Di tengah-tengah perdebatan hangat ini, hak untuk mengejar keuntungan kewangan berdasarkan kemasyhuran yang diperoleh melalui kenyataan atau imej secara beransur-ansur mendapat penerimaan sosial. Khususnya, untuk selebriti, atlet, pencipta kandungan dan profesional lain yang imejnya adalah asas mata pencarian mereka, hak publisiti adalah soal kelangsungan hidup.
Walau bagaimanapun, sekatan tertentu diperlukan untuk menghalang hak ini daripada dipindahkan atau diwarisi secara bebas seperti hak harta sedia ada. Ini kerana hak publisiti, walaupun bersifat harta benda, tetap hak berdasarkan elemen peribadi seperti nama dan potret. Mereka mempunyai sifat kompleks yang sukar untuk dianggap sebagai pemilikan mudah, dan titik inilah yang menyebabkan banyak kekeliruan dan kekaburan undang-undang.
Akhirnya, hak publisiti ialah hak unik yang menggabungkan hak keperibadian dan hak harta, dan langkah perundangan yang jelas adalah penting untuk memastikan kestabilan undang-undang dan kebolehramalan. Sudah tiba masanya untuk mewujudkan sistem perundangan yang seimbang yang menghalang penyalahgunaan hak sambil melindungi nilai ekonomi individu yang sah.
