Dalam catatan blog ini, kita akan meneroka mengapa tingkah laku altruistik berkembang dan berterusan meskipun terdapat sifat mementingkan diri sendiri yang wujud dalam sifat manusia, menggunakan teori pemilihan kumpulan.
Dalam masyarakat kita, tindakan altruistik seperti menderma darah atau membersihkan lorong adalah perkara biasa. Walau bagaimanapun, jika dilihat melalui lensa pemilihan semula jadi, ini bukanlah satu misteri. Ini kerana individu altruistik membantu orang lain dengan mengorbankan diri sendiri, manakala individu yang mementingkan diri sendiri boleh menerima bantuan tanpa sebarang usaha sendiri, menjadikannya sangat mungkin bahawa altruistik akan dihapuskan dalam persaingan untuk terus hidup antara kedua-dua kumpulan tersebut. Menurut pemilihan semula jadi, ahli masyarakat akan menggunakan strategi mementingkan diri sendiri yang memberi mereka kelebihan dalam persaingan untuk terus hidup, jadi sifat mementingkan diri sendiri akhirnya akan berleluasa dalam masyarakat kita. Walau bagaimanapun, bertentangan dengan jangkaan ini, tingkah laku altruistik masih berleluasa dalam masyarakat kita. Walaupun mereka boleh mendapat manfaat yang lebih besar dengan bebas, orang ramai menekan dorongan mementingkan diri sendiri dan bertindak secara altruistik. Dari manakah datangnya altruisme ini sebenarnya?
Salah satu kunci untuk menyelesaikan teka-teki ini ialah "hipotesis pemilihan kumpulan." Pemilihan kumpulan ialah hipotesis bahawa, sama seperti sifat individu mempengaruhi kelangsungan hidup seseorang individu, sifat kumpulan juga mempengaruhi kelangsungan hidup kumpulan. Dalam erti kata lain, objek pemilihan semula jadi bukanlah "individu" tetapi "kumpulan". Tingkah laku altruistik, yang boleh menjadi kelemahan dalam pemilihan individu, sebenarnya boleh menjadi kekuatan bagi kumpulan dalam pemilihan kumpulan, memberikannya kelebihan dalam perjuangan untuk terus hidup. Contohnya, pertimbangkan situasi dalam permainan StarCraft di mana unit Defiler mengorbankan Zergling lain untuk memulihkan tenaganya. Jika terdapat ramai Zergling yang mementingkan diri sendiri, tiada siapa yang sanggup mengorbankan diri mereka sendiri, menjadikannya sukar untuk memenangi pertempuran antara spesies. Sebaliknya, jika terdapat ramai Zergling yang altruistik, mereka akan rela mengorbankan diri mereka sendiri, sekali gus menyumbang kepada kemenangan seluruh spesies.
Melihat sejarah manusia, terdapat tempoh di mana pemilihan kumpulan mungkin memainkan peranan penting. Dalam masyarakat puak primitif, peperangan antara puak sangat kerap berlaku, dan kadar kematian juga tinggi. Kumpulan yang mempunyai ramai individu altruistik lebih cenderung untuk menang dalam konflik antara puak ini. Malah dalam masyarakat pemburu-pengumpul sebelum masyarakat pertanian, kejayaan memburu dan mengumpul sangat bergantung pada bagaimana ahli-ahlinya bekerjasama secara altruistik. Dalam persekitaran yang keras yang merangkumi puluhan ribu tahun, tingkah laku kerjasama altruistik—seperti mencari tempat perlindungan yang selamat dan melindungi satu sama lain daripada ancaman luaran—adalah penting. Kumpulan yang mempunyai kadar individu altruistik yang lebih tinggi lebih cenderung untuk bertahan dalam persekitaran yang keras.
Walau bagaimanapun, hipotesis ini masih menghadapi isu-isu yang tidak dapat diselesaikan. Di bawah pemilihan individu, individu altruistik bergelut untuk berjaya berbanding individu yang mementingkan diri sendiri dan akhirnya menghadapi risiko kepupusan. Walau bagaimanapun, di bawah pemilihan kumpulan, kumpulan yang mempunyai ramai individu altruistik lebih berjaya atau mempunyai kelebihan dalam persaingan untuk terus hidup berbanding mereka yang tidak. Memandangkan pemilihan individu dan pemilihan kumpulan bertindak dalam arah yang bertentangan, agar teori pemilihan kumpulan meyakinkan, kadar pemilihan kumpulan mesti dapat mengatasi kadar pemilihan individu.
Manusia telah memperlahankan rentak pemilihan individu dan menguatkan kesan pemilihan kumpulan melalui "institusi"—seperti peraturan, adat resam dan undang-undang—yang mempengaruhi interaksi antara ahli masyarakat. Salah satu institusi tersebut ialah pengagihan pendapatan yang sama rata. Adat perkongsian makanan puak pemburu-pengumpul purba bertindak sebagai mekanisme untuk pengagihan pendapatan yang sama rata, mengurangkan perbezaan antara individu yang altruistik dan mementingkan diri sendiri dan dengan itu meningkatkan kemungkinan pemilihan kumpulan.
Transmisi budaya konformis merupakan satu lagi faktor yang membolehkan pemilihan kumpulan memberi pengaruh yang kuat. Transmisi budaya konformis bermaksud bahawa jika individu altruistik membentuk lebih daripada separuh daripada sesuatu kumpulan, bilangan orang yang sanggup menerima pakai strategi altruistik meningkat, yang membawa kepada individu yang lebih altruistik; sebaliknya, jika individu yang mementingkan diri sendiri membentuk lebih daripada separuh, bilangan orang yang sanggup menerima pakai strategi mementingkan diri sendiri meningkat, yang membawa kepada individu yang lebih mementingkan diri sendiri. Transmisi budaya konformis adalah penting kerana perbezaan kecil dalam sesebuah kumpulan boleh membawa kepada perbezaan besar antara kumpulan.
Sebagai contoh, katakan terdapat dua kumpulan: satu dengan 55% individu altruistik dan satu lagi dengan 45%. Walaupun perbezaan antara kedua-dua kumpulan hanya 10%, jika penularan budaya konformis berlaku dalam setiap kumpulan, bilangan individu altruistik dalam kumpulan pertama akan meningkat secara beransur-ansur, manakala dalam kumpulan kedua, individu altruistik akan hilang secara beransur-ansur. Dengan cara ini, penularan budaya konformis meluaskan jurang antara kumpulan, sekali gus menguatkan kesan pemilihan kumpulan.
Setakat ini, kita telah menggunakan teori pemilihan kumpulan untuk menyelesaikan teka-teki tentang bagaimana individu altruistik dapat bertahan. Pemilihan kumpulan ialah hipotesis bahawa pemilihan semula jadi berlaku pada peringkat kumpulan, dan ciri-ciri sesuatu kumpulan mempengaruhi kelangsungan hidupnya. Manusia telah mewujudkan persekitaran di mana individu altruistik boleh bertahan dengan memaksimumkan kesan pemilihan kumpulan melalui institusi dan transmisi budaya konformis. Walaupun pemilihan kumpulan mempunyai batasan iaitu tidak stabil secara evolusi, ia merupakan hipotesis yang menarik untuk menjelaskan bagaimana tingkah laku altruistik telah berkembang dalam masyarakat manusia.
