Dalam catatan blog ini, kita akan mengkaji sempadan antara sains dan agama, dengan memberi tumpuan kepada teori "Reka Bentuk Pintar" William Dembski, dan meneroka sama ada Reka Bentuk Pintar boleh diwujudkan sebagai teori saintifik.
Kekristianan, Kreasionisme, dan Kemunculan Reka Bentuk Pintar
Agama Kristian merupakan salah satu agama paling berpengaruh di dunia. Gereja dan katedral yang tidak terkira banyaknya terletak di seluruh dunia, dan di Eropah, adalah perkara biasa bagi sebuah gereja untuk menjadi bangunan tertinggi dan termegah di sebuah bandar. Setiap tahun, dunia meraikan Krismas, dan dari segi sejarah, agama Kristian juga telah terlibat secara mendalam dalam peristiwa tragis seperti Perang Salib. Walaupun mengalami penganiayaan dan penindasan yang tidak terkira banyaknya, agama Kristian telah mengukuhkan dirinya sebagai salah satu agama terbesar di dunia hari ini. Kreasionisme Kristian telah lama menentang teori evolusi Darwin, menawarkan penjelasannya sendiri tentang asal usul kehidupan dan permulaan dunia. Tambahan pula, dalam agama Kristian, Bible diterima sebagai kitab suci yang mempunyai autoriti mutlak yang mengandungi firman Tuhan.
"Reka Bentuk Pintar" William Dembski merupakan teori yang mewakili pendirian penciptaan ini. Walau bagaimanapun, beliau tidak mengehadkan dirinya kepada hujah teologi umum tetapi berusaha untuk mengembangkan hujahnya melalui bahasa sains. Walaupun beliau mengemukakan "Reka Bentuk Pintar" sebagai metodologi saintifik untuk menentang teori evolusi Darwin, pada pandangan saya, beliau tidak berjaya menyangkal teori evolusi sebagai teori saintifik atau membuktikan dengan secukupnya bahawa "Reka Bentuk Pintar" itu sendiri merupakan prinsip saintifik yang sah. Saya berhasrat untuk mengkaji mengapa hujahnya, yang kelihatan meyakinkan pada permukaannya, mempunyai batasan.
Konsep "Sasaran" dan Batasan Reka Bentuk Pintar
William Dembski, dalam menjelaskan konsep "sasaran," berhujah bahawa ia mempunyai "kerumitan yang luar biasa dan khusus." "Luar biasa" bermaksud ia adalah peristiwa yang tidak dapat ditiru dengan mudah oleh sesiapa sahaja; jika sesiapa sahaja dapat menghasilkannya semula, ia tidak lagi berfungsi sebagai sasaran. "Ditentukan" bermaksud ia mempunyai satu makna. Tidak seperti susunan huruf rawak, perkataan "epal" mempunyai makna yang khusus. Tambahan pula, "kerumitan" membayangkan bahawa kebarangkalian hasil yang sama berlaku semula secara kebetulan adalah sangat rendah. Beliau berhujah bahawa sebarang fenomena yang memenuhi syarat-syarat ini direka oleh "sebab yang bijak."
Sebagai contoh, pertimbangkan situasi di mana 12 bintang jatuh berturut-turut pada pukul 12:12 tengah hari, 12 Disember 2012. Ini merupakan peristiwa yang sangat luar biasa yang tiada siapa yang dapat meniru, dan ia juga merupakan peristiwa tertentu dengan makna yang sama—nombor 12. Ia juga merupakan peristiwa yang kompleks dengan kebarangkalian berlaku yang sangat rendah. Dalam kes sedemikian, ia boleh dianggap sebagai "sasaran" mengikut kriteria William Dembski.
Walau bagaimanapun, terdapat masalah yang ketara dengan penjelasan bahawa "sasaran" sedemikian secara automatik adalah hasil daripada "reka bentuk pintar." Peranti dan mesin elektronik yang tidak terkira banyaknya yang dicipta oleh manusia sememangnya boleh dilihat sebagai telah direka oleh makhluk pintar—iaitu, manusia. Pakar mencipta struktur yang cukup luar biasa, khusus dan kompleks semasa proses reka bentuk. Telefon pintar dan tablet yang kita gunakan juga merupakan produk reka bentuk pintar.
Oleh itu, dalam "reka bentuk pintar" William Dembski—yang bertujuan untuk menggantikan teori evolusi dan naturalisme Darwin—pereka mestilah makhluk yang lebih unggul daripada manusia, seseorang yang menciptakan manusia dan hukum alam. Ini mengikuti logik yang sama seperti manusia, yang menciptakan komputer, lebih unggul daripada komputer. Walaupun William Dembski menyatakan bahawa dia tidak menyatakan secara khusus siapa makhluk ini, seluruh hujahnya akhirnya mengandaikan kewujudan Tuhan.
Oleh itu, agar "Reka Bentuk Pintar" diiktiraf sebagai teori saintifik, bukti yang boleh disahkan mesti dikemukakan bukan sahaja mengenai kewujudan makhluk yang mereka bentuk manusia dan alam semula jadi, tetapi juga mengenai kaedah khusus yang digunakan oleh makhluk itu untuk melaksanakan reka bentuk tersebut. Walaupun dakwaan bahawa "jika ada reka bentuk, mesti ada pereka" secara logiknya mungkin, sains menuntut cara untuk mengesahkannya dan bukan sekadar kewujudan pereka itu sendiri.
Walau bagaimanapun, William Dembski menyatakan bahawa Tuhan tetap berdiam diri mengenai penyelidikan manusia. Sekurang-kurangnya, agar "reka bentuk pintar" menjadi teori saintifik yang menggantikan naturalisme, adalah mungkin untuk mengkaji dan mengesahkan cara Tuhan mereka bentuk manusia dan alam semula jadi. "Kaedah reka bentuk" yang dirujuk di sini bermaksud proses yang berlaku untuk membentuk kehidupan atau alam semula jadi yang pertama. Ini juga berkaitan dengan aspek naturalisme yang cuba menjelaskan kemunculan kehidupan melalui kebetulan.
Sudah tentu, biologi evolusi moden masih belum menjelaskan sepenuhnya setiap proses yang terlibat dalam asal usul kehidupan. Walau bagaimanapun, melalui penyelidikan dalam pelbagai bidang—seperti paleontologi, genetik, biologi molekul dan anatomi perbandingan—sejumlah besar bukti telah terkumpul mengenai nenek moyang organisma hidup yang sama dan proses evolusi. Sebaliknya, walaupun "reka bentuk pintar" mendakwa bahawa reka bentuk Pereka asal boleh dikaji, ia gagal mengemukakan sebab-sebab mengapa penyelidikan sedemikian sebenarnya mungkin atau kaedah untuk pengesahan, akhirnya hanya bergantung pada konsep "kerumitan yang luar biasa dan khusus."
Tambahan pula, William Dembski cuba mewajarkan, melalui Bible, dakwaan bahawa pereka dengan "sebab yang bijak" adalah Tuhan. Dia berhujah, "Bible itu tanpa kesilapan; manusia hanya salah menafsirkan maksudnya." Walau bagaimanapun, "pereka yang bijak" adalah premis teras teori "reka bentuk pintar". Bergantung pada kitab suci agama tertentu dan bukannya pengesahan empirikal untuk premis teras teori saintifik menimbulkan persoalan tentang sifat saintifik teori tersebut.
Walaupun beliau menggambarkan sains dan teologi sebagai dua tingkap yang sama untuk melihat dunia, sukar untuk melihatnya mempunyai sifat yang sama, memandangkan sains boleh disemak semula melalui pemerhatian dan pengesahan, manakala teologi adalah berdasarkan tafsiran yang berasaskan sistem kepercayaan tertentu.
Adakah mukjizat dan agnostisisme serasi dengan sains?
William Dembski berhujah bahawa agnostisisme telah mengecualikan keajaiban dan reka bentuk pintar daripada alam sains. Agnostisisme yang dirujuknya ialah pendirian bahawa apa-apa sahaja yang bukan milik dunia material adalah di luar pengetahuan manusia dan tidak boleh ditangani secara saintifik. Beliau berhujah bahawa fenomena yang melampaui hukum alam semula jadi mungkin wujud, dan agnostisisme telah menyekat kemungkinan penyelidikan sedemikian. Malah, beliau menjelaskan bahawa agnostisisme, naturalisme, dan teori evolusi Darwin telah membawa kepada kemerosotan teologi semula jadi British.
Mukjizat mempunyai ciri-ciri yang agak serupa dengan apa yang disebut oleh William Dembski sebagai "tanda-tanda." Contohnya, jika pesakit yang dianggap hampir tidak mempunyai peluang untuk pulih melalui perubatan moden tetapi pulih, orang ramai mungkin menganggapnya sebagai keajaiban. Ini adalah peristiwa luar biasa yang tidak dapat direplikasi dan mungkin kelihatan seperti peristiwa yang sangat mustahil dengan kepentingan tertentu. Penyokong reka bentuk pintar akan mentafsirkan ini sebagai hasil reka bentuk pintar Tuhan. Jadi, memandangkan fenomena sedemikian nampaknya melampaui hukum alam, haruskah kita menghidupkan semula kajian teologi semula jadi?
Mari kita pertimbangkannya begini. Sebelum antibiotik untuk merawat tuberkulosis dibangunkan, tuberkulosis dianggap sebagai penyakit yang membawa maut, dan pada masa itu, ia adalah keadaan yang sukar dirawat dengan perubatan moden. Walau bagaimanapun, manusia telah membangunkan antibiotik dan menjadikan rawatan tuberkulosis—yang pernah dianggap sebagai keajaiban—mungkin melalui prinsip saintifik. Jadi, apakah sebenarnya maksud "keajaiban" dan "reka bentuk pintar oleh Pencipta"?
Banyak fenomena yang pernah dianggap sebagai keajaiban, dari semasa ke semasa, telah didedahkan sebagai boleh dijelaskan oleh hukum alam, dan manusia telah menyelesaikan masalah dengan menemui prinsip-prinsip sedemikian. Sehingga hari ini, terdapat kes di mana pemulihan pesakit kanser yang sakit tenat—yang keadaannya sangat sukar untuk dirawat dari segi perubatan—diterima sebagai keajaiban. Walau bagaimanapun, kita tidak boleh menolak kemungkinan bahawa fenomena sedemikian hanyalah hasil daripada hukum alam atau mekanisme proses biologi yang belum ditemui. Penjelasan bahawa sains masa depan mungkin menjelaskan fenomena ini dan membangunkan rawatan nampaknya lebih sejajar dengan kemajuan saintifik setakat ini.
Akhirnya, sebab "keajaiban" dan "reka bentuk pintar" telah kehilangan tempatnya dalam sains bukanlah kerana agnostisisme pada asasnya telah menolak kemungkinannya, tetapi sebaliknya kerana fenomena yang dahulunya tidak dapat dijelaskan telah secara beransur-ansur dijelaskan oleh hukum semula jadi seiring dengan kemajuan sains, sehingga mengurangkan keperluan untuk penjelasan ghaib.
"Teori evolusi Darwin" dan naturalisme, dalam tempoh yang panjang, telah menemui dan mengumpul hukum semula jadi yang mampu menjelaskan pelbagai fenomena semula jadi secara berterusan. Banyak fenomena yang sukar dijelaskan pada masa lalu telah difahami melalui penyelidikan dalam biologi evolusi dan sains semula jadi, dan berdasarkan hukum dan prinsip ini, manusia telah mencapai kemajuan yang luar biasa dalam sains dan teknologi. Manusia telah mencapai era di mana kita boleh terbang bebas di langit, merentasi lautan untuk merentasi benua dalam satu hari, berkomunikasi dalam masa nyata dengan orang di seberang dunia, dan meneroka angkasa lepas. Kemajuan ini semuanya adalah pencapaian sains—hasil daripada memahami fenomena semula jadi dan mengumpul teori yang boleh disahkan. Penulis mendapati sukar untuk melihat teori "reka bentuk pintar" sebagai sangat penting untuk kemajuan sains.
Adakah kerumitan kehidupan membuktikan reka bentuk pintar?
William Dembski mengenal pasti batasan "teori evolusi Darwin" dan naturalisme dalam bidang biologi. Beliau berhujah bahawa adalah mustahil bagi struktur selular manusia, haiwan dan tumbuhan untuk terbentuk semata-mata melalui proses rawak yang digambarkan oleh naturalisme, dan aktiviti intelektual manusia tidak dapat dijelaskan oleh penghantaran saraf kimia di otak sahaja.
Sesungguhnya, cara struktur dan komponen selular saling berkaitan secara rumit adalah sesuatu yang menakjubkan. Memerhatikan kerumitan ini mungkin membuatkan seseorang percaya bahawa Pencipta pasti telah mereka bentuknya. William Dembski berhujah bahawa kebarangkalian kerumitan sedemikian timbul secara kebetulan—walaupun apabila mempertimbangkan seluruh alam semesta—adalah sangat kecil sehingga hampir mustahil, dan beliau menjelaskan bahawa struktur khusus, kompleks dan luar biasa ini pasti telah direka oleh seorang "pereka yang bijak."
Walau bagaimanapun, hujah ini bercanggah dengan penemuan semasa dalam biologi. Satu badan penyelidikan telah terkumpul menunjukkan bahawa struktur kompleks organisma hidup tidak disiapkan sekaligus tetapi dibentuk secara beransur-ansur dalam tempoh yang lama melalui proses seperti variasi, pemilihan semula jadi, pertindihan gen, mutasi dan perubahan fungsi. Oleh itu, sukar untuk membuat kesimpulan bahawa kerumitan secara automatik membayangkan kewujudan pereka.
Tambahan pula, "kerumitan yang tidak dapat dikurangkan"—satu konsep yang sering disebut sebagai bukti untuk "reka bentuk pintar"—tidak diterima sebagai prinsip universal dalam biologi moden. "Kerumitan yang tidak dapat dikurangkan" merujuk kepada idea bahawa jika satu komponen pun dikeluarkan, seluruh sistem akan berhenti berfungsi. Walau bagaimanapun, terdapat banyak contoh dalam organisma hidup sebenar yang tidak dapat dijelaskan sepenuhnya oleh konsep ini sahaja.
Contohnya, manusia boleh terus hidup walaupun selepas apendiks dibuang, dan buah pinggang boleh berfungsi hanya dengan satu. Tumbuhan juga boleh terus tumbuh walaupun selepas kehilangan sebahagian daunnya. Sel darah merah menjalankan fungsi normalnya walaupun tanpa nukleus, dan virus, walaupun tidak mempunyai struktur selular, mempamerkan ciri-ciri yang berkait rapat dengan kehidupan. Contoh-contoh ini tidak selaras dengan penjelasan ringkas bahawa organisma hidup mesti memiliki semua unsur dengan sempurna untuk wujud.
Menurut teori evolusi seperti yang dijelaskan oleh naturalisme, bentuk kehidupan pertama difahami sebagai organisma yang sangat ringkas, bukan organisma kompleks yang kita lihat hari ini. Walaupun asal usul kehidupan masih menjadi bidang penyelidikan yang belum selesai, sains semasa terus mencadangkan dan menguji pelbagai hipotesis, termasuk hipotesis Dunia RNA. Walaupun tiada kesimpulan muktamad yang dicapai, pendekatan ini berbeza daripada pendekatan yang hanya menganggap makhluk transenden, kerana saintis sedang giat meneroka mekanisme yang mungkin melalui pelbagai eksperimen dan penyelidikan.
Walaupun sains moden belum menjelaskan sepenuhnya asal usul kehidupan, sukar untuk mengatakan bahawa "reka bentuk pintar" telah menyelesaikan masalah tersebut. Ini kerana "reka bentuk pintar" hanya memberikan kesimpulan bahawa pencipta menciptakan kehidupan, tanpa menawarkan sebarang penjelasan atau kaedah penyelidikan yang boleh disahkan mengenai proses dan prinsip pembentukan kehidupan.
Kesimpulan
Memandangkan kebarangkalian maklumat genetik yang diperlukan untuk membentuk sel dan organisma hidup yang lengkap wujud, menjelaskan asal usul kehidupan melalui naturalisme sahaja mungkin kelihatan sukar. Oleh kerana itu, "reka bentuk pintar" boleh kedengaran meyakinkan secara intuitif.
Walau bagaimanapun, teori saintifik diwujudkan berdasarkan pemerhatian, eksperimen dan kebolehujian—bukan berdasarkan intuisi atau kebarangkalian. Sehingga kini, "reka bentuk pintar" belum menunjukkan kaedah penyelidikan atau keupayaan ramalan yang boleh diuji dengan secukupnya, dan ia tidak diterima secara meluas sebagai teori saintifik dalam komuniti saintifik. Akhirnya, "reka bentuk pintar" dinilai sebagai teori yang lebih dekat dengan hujah falsafah dan agama—percubaan untuk menyatakan pandangan dunia teistik dalam bahasa sains—dan bukannya penjelasan saintifik.
